W tym wpisie na blogu pokażę Ci krok po kroku jak budować komunikację podczas lekcji chemii. Skuteczną komunikację między nauczycielem, a uczniami można zacząć budować podczas lekcji, którą warto przeprowadzić w pierwszym tygodniu roku szkolnego. Zobacz rozwiązania, gotowe do wdrożenia, notatki do zeszytu ucznia. Poznaj trzy błędy, których należy unikać podczas prowadzenia lekcji.
Głównym celem strategicznym przyjętym przez nauczyciela do prezentowanej lekcji chemii jest budowanie komunikacji międzyludzkiej w relacji nauczyciel uczniowie w oparciu o wzajemny szacunek. To jest podstawa wszystkiego. To pomaga ustawić pracę na cały rok szkolny.
Użyteczność tego wpisu blogowego
Na wstępie zwracam uwagę, na użyteczność tego wpisu blogowego. Jest on napisany w formie gotowego do wdrożenia scenariusza działań nauczyciela. Pokazuje on krok po kroku jak można przeprowadzić lekcję w pierwszym tygodniu roku szkolnego. Scenariusz jest uzupełniony materiałami gotowymi do wdrożenia podczas lekcji. Korzystając z wieloletniego doświadczenia nauczyciela chemii dodałam do tekstu swoje wskazówki i refleksje. Stawiam na praktykę. Na podsumowanie przygotowałam dla Ciebie opracowanie tej lekcji, które mieści się na jednej kartce formatu A4 w formie klasycznego konspektu lekcyjnego.
Temat lekcji
Temat lekcji: Omówienie systemu pracy na lekcjach chemii. Przepisy BHP. Wymagania edukacyjne z chemii.
Opracowany scenariusz lekcji jest dedykowany w szczególności nauczycielom, którzy mają przeprowadzić lekcje w pierwszych klasach liceum lub technikum albo w szkole branżowej. Można go wykorzystać również w szkole podstawowej.
Moja ogólna wskazówka jest taka, aby na tej lekcji podawać wiele jednoznacznych komunikatów organizacyjnych i być konsekwentnym nauczycielem w sprawdzaniu wykonania wydanych poleceń. To pierwszy krok budowania komunikacji z uczniami. Komunikaty te pomagają skupić się uczniowi i wykonywać polecenia nauczyciela w nowej sytuacji. Pisząc w nowej sytuacji mam na myśli nową szkołę, klasę, salę i nowego nauczyciela, a także nową koleżankę lub nowego kolegę w ławce.
Gotowy? To zaczynamy lekcję
Nauczyciel po dzwonku na lekcje wchodzi razem z uczniami do sali lekcyjnej.
Po wspólnym wejściu na salę podajesz komunikat takiego typu:
Teraz wszyscy rozpakowujemy się. Wykładamy swoje rzeczy, które będą nam potrzebne podczas lekcji Przede wszystkim będzie potrzebny zeszyt i długopis. Jeżeli ktoś ma podręcznik też może położyć na ławce.
Komunikat oczywisty, ale jeżeli wchodzisz po dzwonku na lekcje równocześnie z uczniami to daj wszystkim (uczniom i sobie) czas na spokojne rozłożenie na biurku i ławkach rzeczy potrzebnych do przeprowadzenia lekcji.
Chwilę po rozpakowaniu podajesz drugi komunikat:
Teraz wspólnie przywitamy się. Proszę wstańcie.
Wychodzisz z za biurka i stajesz bliżej ławek i mówisz:
Witam was serdecznie. Dzień dobry.
Mówisz głośno, wyraźnie z takim pogodnym tonem głosu, który wyraża przekonanie: dobrze, że jesteście. Młodzieży ten spokojny ton głosu nauczyciela jest bardzo potrzebny. Pomyśl, że uczniowie przychodzą do szkoły z różnych domów, z różnymi przeżyciami, z różnymi sytuacjami rodzinnymi i osobistymi. A twoją rolą jest nad tym wszystkim zapanować. Twoim zadaniem jest podczas lekcji jakimś sposobem ogarnąć ten powakacyjny żywioł. I właśnie ten sposób poznasz w dalszej części wpisu.
Wróćmy do powitania. Przy powitaniu uczniowie stoją. Najczęściej też odpowiadają: Dzień dobry.
Tak przeprowadzone powitanie jest już pierwszym elementem komunikacji. Zwróć uwagę, ile osób odpowiedziało na twoje powitanie. Ale tego nie komentuj.
Potem po krótkim powitaniu podajesz pierwszy komunikat organizacyjny:
Proszę usiąść.
Komunikat z przekazem informacyjnym
Wracasz za biurko i po chwili podajesz komunikat informacyjny:
Teraz mam obowiązek sprawdzić obecność i zapisać to w dzienniku lekcyjnym. W tym czasie, kiedy będę sprawdzać obecność proszę, aby każdy z Was chwilę zastanowił się jakby odpowiedział na pytanie: Z czym kojarzy Ci się chemia? Po sprawdzeniu obecności później zapytam każdego z was i poproszę o odpowiedź na to pytanie. Spróbujcie teraz na końcu zeszytów zapisać sobie kilka zdań, zastanówcie się i zapiszcie taką istotę odpowiedzi na to pytanie. Przypomnę je jeszcze raz: Z czym kojarzy Ci się chemia?
Sprawdzenie obecności i podziękowanie
Odczytaj imiona i nazwiska uczniów w takiej formie jak są zapisane w dzienniku.
Poproś, żeby wybrany przez Ciebie uczeń policzył obecnych w sali lekcyjnej i podał potem Tobie wynik.
Zawsze czytałam imiona i nazwiska uczniów w takiej formie w jakiej było to zapisane w dzienniku. Nigdy nie używałam zdrobnień typu Aruś, Ewunia, Maciuś i tym podobne. Nie stosowałam dodatkowych uwag typu: „o Basia jedna jest i Basię drugą też widzę”. Taka sytuacja może mieć miejsce, gdy na przykład w danej klasie występowałyby dwie osoby o tym samym imieniu, a czasem i nazwisku. Wychodziłam z założenia, że imię i nazwisko dla każdego ma bardzo ważne znaczenie, jest personalne, jest osobiste i dlatego wykonując obowiązki nauczyciela, sprawdzając obecność robiłam to zdecydowanie formalnie bez uwag i bez zdrobnień.
Podwójny system sprawdzania obecności.
Dodatkowo stosowałam podwójny sposób sprawdzania liczby osób w sali. Prosiłam ucznia najczęściej siedzącego w ostatniej ławce, aby wstał i dokładnie policzył, ile osób jest w sali i następnie informowałam go, że później poproszę go na koniec sprawdzania obecność, aby podał mi tą liczbę i sprawdzimy razem czy wynik zapisów w dzienniku jest zgodny z liczbą podaną przez ucznia.
Jak przekonać nauczyciela?
Nauczycielu,
Spróbuje Cię teraz przekonać raz na cały czas twojej pracy w tym zawodzie, dlaczego sprawdzenie obecności jest ważnym obowiązkiem nauczyciela i należy go wypełnić na początku lekcji z należytą starannością.
Takiego sposobu sprawdzania obecności jak opisałam powyżej nauczył mnie w pewnym sensie przypadek pożaru w szkole. Była wtedy konieczność opuszczenia budynku, udania się na miejsce zbiórki i podania osobie kierującej akcją ewakuacji danych zawartych w dzienniku co do liczby osób, które znajdowały się pod opieką danego nauczyciela w sali. Następnie sprawdzano czy liczba ta zgadza się z liczbą osób, które dotarły na miejsce zbiórki. Były to kluczowe informacje dla służb ratowniczych przed wejściem do budynku szkoły.
Ten opisany powyżej przypadek podkreśla znaczenie wykonania obowiązku nauczyciela jakim jest sprawdzenie obecności i odpowiedzialności nauczyciela za uczniów w każdej szkolnej sytuacji.
Zdecydowanie doradzam
Zdecydowanie doradzam przeznaczenie koniecznej ilości czasu na rzetelne sprawdzenie obecności i zapisanie w dzienniku odpowiednich liczb na początku lekcji i sprawdzenie z wynikiem liczenia podany przez ucznia z ostatniej ławki (którego prosiłam wcześniej o policzenie osób na sali).
W mojej praktyce zawodowej ten sposób sprawdził się bardzo dobrze. Już na pierwszej lekcji pozyskiwałam jednego ucznia do współpracy. Zazwyczaj uczniowie czuli się wyróżnieni zleconym zadaniem i wykonywali je chętnie. Z tym przekonaniem, że pomagali nauczycielowi w ważnej sprawie. Odbierali to zadanie bardzo pozytywnie.
Dobrze jest wytłumaczyć uczniom, że sprawdzanie obecności jest elementem odpowiedzialności nauczyciela za ich bezpieczeństwo. Dane mogą być istotne na przykład przy ewakuacji. Tą informacją o konieczności sprawdzania obecności pomagamy uczniom zrozumieć pracę nauczyciela.
Były też klasy, gdzie prosiłam jedną osobę, aby wzięła krzesło usiadła obok mnie przy biurku i sprawdzałyśmy razem zapis obecności czy nieobecności na kartkach dziennika. Uczniowie zawsze byli bardzo pomocni, zorganizowani, a ja tym sposobem zyskiwałam na współpracy i jednocześnie budowałam szacunek do pracy nauczyciela.
I jeszcze jedna rada, nie zapomnij podziękować uczniom za pomoc przy sprawdzaniu obecności. Oni tego bardzo potrzebują. Czują się docenieni a ty budujesz tym samym komunikację międzyludzką opartą o wzajemny szacunek.
Refleksja między nami nauczycielami
Wyjaśnienie uczniom, dlaczego wykonujesz jakąś czynność podczas lekcji to pewnego rodzaju wyjaśnienie specyfiki zawodu nauczyciela. Specyfiki zawierającej się między innymi w odpowiedzialności za cudze dzieci. Odpowiedzialności za osoby małoletnie. Te wyjaśnienia, które czasem mogą wydawać się takie oczywiste bardzo pomagają w budowaniu komunikacji międzyludzkiej nauczyciel uczeń już od pierwszej lekcji.
A co z osobami, które spóźniają się na lekcję?
Jeśli interesuje Cię jak rozwiązywałam ten problem to napisz w komentarzu lub skontaktuj się w sposób podany na edukacjanet.pl/kontakt. Postaram się przygotować na ten temat materiał.
Po sprawdzeniu obecności przechodzisz do kolejnego elementu lekcji.
Zapis tematu w dzienniku i w zeszytach oraz złożenie podpisu w dzienniku
Po skończeniu sprawdzania obecności, podliczeniu obecnych musisz pamiętać o podpisaniu się w dzienniku. Ważne, bo jeśli się nie podpiszesz to tak jakbyś lekcji nie przeprowadził. Jeżeli nie przeprowadziłeś lekcji nie powinieneś za to mieć zapłacone. Podpisem w dzienniku poświadczasz, czas swojej pracy na danej lekcji.
Czas na podanie przez Ciebie kolejnego komunikatu do uczniów. Może on wyglądać tak:
Skończyliśmy sprawdzanie obecności. Dziękuję za pomoc(wymieniasz imię ucznia, który liczył osoby w sali). Teraz proszę napiszemy pierwszą notatkę do zeszytu. Proszę napisać: lekcja, na marginesie napiszcie dzisiejszą datę i w kolejnej linijce zapiszcie temat: Temat brzmi: Omówienie systemu pracy na lekcji chemii. Przepisy BHP. Wymagania edukacyjne z chemii.
Jeśli chodzi o organizacyjną stronę zapisywania tematu lekcji to często stosowałam zasadę, że pierwszy uczeń wyczytany podczas sprawdzania obecności uczeń otrzymywał ode mnie karteczkę z treścią tematu lekcji i zapisywał temat na tablicy. Czasem stosowałam ten sposób po to, aby specjalistyczne, chemiczne słownictwo użyte w temacie lekcji nie było zniekształcone. Pamiętam jeden zeszyt, gdzie zapis chemia nieorganiczna lekko został zmieniony na: chemia nieograniczona.
Refleksja na temat merytorycznej zawartości tematów lekcji
Treść tematu powinna zawierać konkrety – istotę zagadnienia omawianego na lekcji, która powinna być opisana słowami zgodnymi z podstawą programową. Zapisy w dzienniku są dowodem, że zagadnienia zgodne w podstawą programową realizowaną w danej klasie zostały zaplanowane na tę lekcję. W proponowanym temacie wyróżniłam zwroty: przepisy BHP, wymagania edukacyjne. Uważam, że zapis tematu o krótkiej treści: Lekcja organizacyjna – nie oddaje dokładnie najistotniejszych elementów lekcji. Później nauczycielowi trudno jest udowodnić, że on omówił regulamin pracowni, albo że uczniowie zostali zapoznani z wymaganiami edukacyjnymi stąd zostajemy przy temacie zawierającym konkrety merytorycznie niezbędne: Omówienie systemu pracy na lekcjach chemii. Przepisy BHP. Wymagania edukacyjne z chemii.
Część tematu wpisywałam długopisem w kolorze czerwonym. W tym przypadku było to: Przepisy BHP. Wymagania edukacyjne z chemii.
Wytłumacz uczniom skrót BHP – Bezpieczeństwo i higiena pracy – czyli zbiór takich podstawowych zasad bezpiecznego przebywania wśród ludzi i pracy na podstawie określonych standardów.
Część właściwa lekcji
Powiedz uczniom kim jesteś? Czas na twoją krótką autoprezentację.
Czas na kolejny komunikat:
Po zapisaniu tematu proszę usiądźcie wygodnie. Przez chwilę opowiem Wam o sobie. Jak zostałam nauczycielem chemii. W moim przypadku wyglądało to tak:
„Tak ja Wy uczyłam się w szkole podstawowej. Potem wybrałam liceum do dalszej nauki. Zdałam egzamin maturalny. Wy też będziecie zdawali maturę. Po maturze można zacząć pracować albo dalej się kształcić, albo obie te rzeczy łączyć. Ja wybrałam do dalszej nauki uczelnię o nazwie Uniwersytet Jagielloński w Krakowie i studia na kierunku chemia. Przez pięć kolejnych lat uczyłam się tej dziedziny. Uczyłam się chemii organicznej, chemii nieorganicznej, chemii fizycznej, chemii analitycznej, bo chemia jest bardzo rozległą, ale bardzo interesującą nauką. Pomaga człowiekowi zrozumieć różne procesy i zjawiska obserwowane w życiu. Mając wiedzę chemiczną potrafimy wyjaśnić na przykład po co dodajemy soli do zupy, dlaczego woda utleniona pieni się, gdy polejemy nią skaleczenie, jak można usunąć osad w czajniku i kolejny przykład – potrafimy wyjaśnić z czego zbudowana jest kamizelka kuloodporna. Przykładów można podać wiele. Na koniec studiów napisałam pracę magisterską i otrzymałam tytuł magister chemii”.
W początkowych latach pracy przynosiłam moją pracę magisterską, aby pokazać ją uczniom.
Po krótkiej autoprezentacji podajesz komunikat:
Zapiszcie proszę na końcu swojego zeszytu na ostatniej stronie podstawową informację o nauczycielu, który was będzie uczył chemii. Zapisujesz to na tablicy swoje imię i nazwisko i tytuł zawodowy. U mnie wyglądało to tak:
magister chemii Urszula Mroczek-Gula
Kto uczy chemii?
Warto zapisać te dane do zeszytu, bo w sytuacji, kiedy któryś z rodziców chciałby się skontaktować z nauczycielką chemii to bardzo dobrze świadczy o was, kiedy potraficie przekazać nazwisko nauczyciela, który uczy chemii.
Teraz krótka uwaga między nami nauczycielami: w taki sposób jak opisałam powyżej zaczynam budować markę osobistą w szkole.
Spróbuj trochę ożywić uwagę słuchaczy i rozwiń temat, w którym wykorzystuje się wiedzę ogólną.
Analiza pisowni tytułu: magister chemii
Przeprowadź analizę zwrotu: magister chemii.
Najpierw zajmijmy się wyrazem magister. Ma on skrót „mgr”
Tak się składało, że kiedy byłam dyrektorem szkoły to mówiłam do uczniów o takim porównaniu, że wyraz dyrektor ma skrót „dyr.” i na końcu dajemy kropkę. A skrót wyrazu magister tej kropki nie ma.
Teraz stawiałam pytanie, dlaczego skrót mgr jest napisany bez kropki, a skrót dyr. z kropką?
I masz teraz kilka możliwości:
-czekasz na odpowiedź czy któryś z uczniów potrafi odpowiedzieć
-sama tłumaczysz
-zostawiasz to jako dodatkowe zadanie dla chętnych, którzy mogą dowiedzieć się, dlaczego tak jest i powiedzieć na kolejnej lekcji chemii
Przypomnijmy znaczenie słowa magister.
Magister
Tytuł zawodowy magister pochodzący z języka łacińskiego oznacza dowódca, mistrz, nauczyciel. Czy trzeba coś jeszcze dodać?
Zapis skrótu magister – mgr (bez kropki!) –
Skrót mgr kończy się na ostatnią literę wyrazu magister, który skracamy i wtedy kropki nie stawiamy na końcu skrótu.
Szersze wyjaśnienie możesz poznać w poradni językowej.
Zapis skrótu wyrazu dyrektor
Skrót wyrazu dyrektor tj. dyr. jest utworzony przez kilka pierwszych liter wyrazu i wtedy stawiamy kropkę na końcu skrótu.
Szersze wyjaśnienie w linku do Słownika języka polskiego.
Następnie analizuję drugi wyraz we frazie magister chemii i zwracam uwagę na odmienne słowa chemia i dwie litery na końcu wyrazu chemii
Chemii
Pytam uczniów, dlaczego mając wyraz „chemia” gdy go odmieniamy do mamy wyraz „chemii” pisany na końcu przez podwojone i, a mając podobny wyraz „ziemia” odmieniając go mamy wyraz „ziemi” z jednym „i” na końcu wyrazu.
Podsumowując takie mamy zestawienie:
chemia – chemii
Ziemia – ziemi
I pytanie, dlaczego tak jest?
Teraz stawiaj pytanie, dlaczego wyraz chemii ma dwa ii, w wyraz ziemi jedno i?
I masz teraz kilka możliwości:
-czekasz na odpowiedź czy któryś z uczniów potrafi odpowiedzieć
-sama tłumaczysz -zostawiasz to jako dodatkowe zadanie dla chętnych, którzy mogą dowiedzieć się, dlaczego tak jest i powiedzieć na kolejnej lekcji chemii
Krótkie przypomnienie
W odmianie wyrazów zapożyczonych typu chemia pojawi się w odmianie końcówka z podwojonym i.
Szersze wyjaśnienie możesz poznać w linku do jak się pisze chemii czy chemi
W odmianie wyrazów rodzimych takich jak ziemia w odmianie będziemy mieć w końcówce jedno -i
Szersze wyjaśnienie możesz poznać w linku do polszczyzna
Podsumowując tę część scenariusza lekcji chemii to trochę zaskoczysz uczniów, że jesteś chemikiem co na język ojczysty zwraca uwagę. I bardzo dobrze, przecież kult języka ojczystego jest jednym z naczelnych nakazów szkoły.
Zwróć uwagę uczniów na to czy prawidłowo podpisali zeszyt do chemii i wyraz chemii napisali przez podwojone i.
Zwróć uwagę, na to, aby uczniowie skontrolowali czy właściwie, bezbłędnie podpisali swoje zeszyty. Dodaj żartobliwie rymowankę:
„Jak to pięknie brzmi – Chemii przez dwa i”.
Tak dalej budujemy komunikację
Sprawdzenie poprawności podpisania zeszytów mogą to zrobić wymiennie w każdej ławce lub między sąsiadującymi ławkami. To jest taki przerywnik, aby za chwile skupić uwagę uczniów na dalszej merytorycznej zawartości lekcji.
Może ktoś powiedzieć, że to takie oczywiste, że może szkoda na to czasu. Z mojej praktyki zawodowej powiem wcale takie oczywiste to nie jest. Wspomaganie ucznia w tym, żeby prawidłowo podpisał zeszyt ma swoją wartość. Wyjaśnienie kwestii pisowni, prawidłowo podpisanego zeszytu jest dobrym startem w świat nauki chemii. Od czegoś trzeba zacząć tę wędrówkę w świat chemii.
Podajesz komunikat:
Skoro ustaliliśmy, że mamy już prawidłowo podpisane wszystkie zeszyty do CHEMII to otwórzcie je. Teraz czas na zapisanie w nich regulaminu pracowni chemicznej.
Podajesz komunikat: ZAPISZCIE DO ZESZYTÓW i spokojnie głośno powoli zaczynasz dyktować:
Regulamin
- Nie wolno przebywać w pracowni podczas nieobecności nauczyciela
- Żadnych substancji chemicznych nie wolno dotykać, brać do ust ani wąchać bez wyraźnego polecenia nauczyciela
- Nie wolno wynosić z pracowni ani przynosić do szkoły żadnych substancji chemicznych
- Uczniowie wykonują tylko te doświadczenia, które są wskazane przez nauczyciela i w określony przez niego sposób
Wyjaśnij, że pod frazą „substancje chemiczne” należy rozumieć odczynniki chemiczne i inne substancje na przykład nieznane proszki itp. Dla chemika jest oczywiste, że substancje chemiczne są wszędzie, ale w tym przypadku chodzi o różnego rodzaju proszki, płyny, które nie są używane na co dzień. Możesz uściślić i wyjaśniać dokładniej tę kwestię, jeśli widzisz taką potrzebę.
Na podstawie mojego doświadczenia podałam przykład takiego minimum regulaminu obowiązującego uczniów w sali, gdzie prowadzone są lekcje chemii.
Uszczegółowienie regulaminu
Uszczegółowienie przepisów zależy tak naprawdę od warunków lokalowych szkoły. Pracowałam w różnych typach szkół. W jednej szkole lekcje chemii były prowadzone w zwykłej sali lekcyjnej bez żadnego zaplecza chemicznego. Była to zwykła sala lekcyjna. W innej sala lekcyjna z zapleczem i odczynnikami chemicznymi, a w jeszcze innej była to klasyczna sala ze stołami laboratoryjnymi, gdzie do każdego stanowiska doprowadzony był gaz do palników gazowych, a sprzęt i odczynniki znajdowały się na zapleczu.
Zawarłam regulamin w czterech punktach to daje szansę, że uczniowie zapamiętają. Podawanie 38 punktów regulaminu zależy od specyfiki pracowni chemicznej, profilu klasy. Możesz zasady obowiązujące w pracowni rozbudować o stwierdzenia: Uczniowie materialnie odpowiadają za zniszczenie sprzętu, po zakończeniu doświadczenia każda grupa myje użyte szkło laboratoryjne, w pracowni obowiązuje zakaz spożywania posiłków, o każdym wypadku należy natychmiast poinformować nauczyciela.
Treść regulaminu musisz dopasować do swoich potrzeb do warunków w jakich prowadzisz lekcje chemii, ale również do zespołu klasowego. Stosowałam takie zapisy jako regulamin jak podałam powyżej.
Przechodzimy do kolejnej części lekcji.
Omówienie sytemu pracy na lekcji chemii
Wyjaśnij uczniom, dlaczego będą się uczyć takich, a nie innych treści chemicznych. W mojej ocenie ma to istotne znaczenie na początku procesu dydaktycznego. Dlatego ja zaczynam od podania dokumentów określających czego będą uczniowie uczyć się. Informuje krótko o:
– podstawie programowej
– wybranym programie
– podręczniku, z którego będziemy korzystać w trakcie nauki chemii
Możesz, jeżeli sobie zaplanujesz na to czas, omówić główne działy programu, czyli o czym będziemy uczyć się w tym roku szkolnym.
Przechodzimy do kolejnego zagadnienia – ocenianie. Najbardziej konfliktogenny obszar w pracy z uczniem. Proponuję podejść do oceniania jako sztuki mobilizowania umysłów.
Następnie podaj taki komunikat:
W ciągu roku będziemy zdobywać różne wiadomości, sprawdzać wiedzę i oceniać pracę.
Obecnie podaję Wam ogólne wymagania do poszczególnych ocen szkolnych.
Nie czytasz dokładnie całej treści charakterystyk (podałam je poniżej) na poszczególne oceny. Raczej omawiasz krótko. Wyjaśniasz te ogólne określenia dalej podane przykładowo przez mnie. Mówisz, że uczeń z oceną celujący musi być wybitnie zainteresowany chemią i osiągać sukcesy można powiedzieć ponadprzeciętne. Uczeń z oceną bardzo dobry potrafi rozwiązywać zadania w nowej sytuacji. Uczeń z oceną dobry potrafi samodzielnie rozwiązywać zadania, które przerabialiście podczas lekcji. Uczeń z oceną dostateczny ma wykonane zadania domowe, ale trudności sprawia mu rozwiązywanie zdań z chemii. Uczeń z oceną dopuszczający ma braki w swojej wiedzy z materiału, który przerabialiście na lekcji. Ocena niedostateczne to już poważna sprawa. Z ogólnej charakterystyki podanej poniżej wynika uczeń nie opanował niezbędnego minimum podstawowych wiadomości i umiejętności.
Jeśli interesuje Cię temat oceniania z chemii skontaktuj się ze mną. Przygotuję dodatkowy materiał.
Ogólna charakterystyka dla poszczególnych ocen:
- Ocena celujący oznacza, że uczeń posiadł wiedzę i umiejętności znacznie wykraczające poza program nauczania przedmiotu w danej klasie i samodzielnie rozwija własne uzdolnienia osiągając sukcesy w konkursach i olimpiadach chemicznych na szczeblu krajowym i wojewódzkim.
- Ocena bardzo dobry oznacza, że uczeń opanował pełny zakres wiedzy i umiejętności określony programem nauczania danej klasy i sprawnie posługuje się zdobytymi wiadomościami. Potrafi rozwiązać samodzielnie problemy teoretyczne i praktyczne zawarte w programie nauczania. Uczeń umie zastosować swoją wiedzę do rozwiązywania zadań i problemów w nowej sytuacji.
- Ocena dobry oznacza, że opanował wiadomości i umiejętności w zakresie pozwalającym na rozumienie większości relacji między elementami wiedzy z chemii. Uczeń potrafi poprawnie zastosować wiadomości, rozwiązuje typowe zadania teoretyczne lub praktyczne.
- Ocena dostateczny oznacza, że opanował podstawowe treści programowe w zakresie umożliwiającym postępy w uczeniu się chemii. Uczeń potrafi rozwiązać typowe zadania o średnim stopniu trudności.
- Ocena dopuszczający oznacza, że uczeń w ograniczonym zakresie opanował podstawowe wiadomości i umiejętności. Ale braki nie przekreślają możliwości uzyskania przez ucznia dalszej wiedzy w ciągu dalszej nauki chemii. Potrafi rozwiązać często z pomocą nauczyciela typowe zadania o niewielkim stopniu trudności
- Ocena niedostateczny – uczeń nie opanował niezbędnego minimum podstawowych wiadomości i umiejętności określonych programem nauczania. Braki w wiadomościach na dzień wystawienia oceny właściwie uniemożliwiają dalsze zdobywanie wiedzy z chemii. Uczeń nie potrafi rozwiązać zadania u niewielkim, elementarnym stopniu trudności.
Przy ocenie wiedzy i umiejętności ucznia brane są pod uwagę kryteria ogólne, ale bierze się również pod uwagę kryteria wynikające ze specyfiki przedmiotu w tym wypadku chemii.
Następnie łączysz ogólne wymagania ze szczegółowym opisem uwzględniającym merytoryczną wiedzę z chemii, czyli mówimy o wymaganiach edukacyjnych na poszczególne oceny z chemii.
Korzystam się z gotowych wzorców przygotowanych przez autorów wybranego programu.
Mówimy o wymaganiach edukacyjnych niezbędnych do otrzymania przez ucznia poszczególnych śródrocznych i rocznych ocenach klasyfikacyjnych z zajęć edukacyjnych, wynikających z realizowanego przez siebie programu nauczania.
WYMAGANIA NIEZBĘDNE DO UZYSANIA ŚRÓDROCZNYCH I KOŃCOWYCH OCEN SZKOLNYCH
Powinieneś poinformować uczniów, ile planujesz sprawdzianów kartkówek i jaka będzie ich minimalna liczba niezbędna do uzyskania poszczególnych śródrocznych i rocznych ocen.
Twój obowiązek
To jest twój obowiązek wynikający z przepisów prawa (art. 44b ust. 8 ustawy o systemie oświat). Zapisany w przepisach oświatowych jest obowiązek nauczyciela polegający na poinformowaniu uczniów i ich rodziców na początku roku szkolnego o:
1)wymaganiach edukacyjnych niezbędnych do otrzymania przez ucznia poszczególnych śródrocznych i rocznych ocen klasyfikacyjnych z zajęć edukacyjnych, wynikających z realizowanego przez siebie programu nauczania;
2)sposobach sprawdzania osiągnięć edukacyjnych uczniów;
3)warunkach i trybie otrzymania wyższej niż przewidywana rocznej oceny klasyfikacyjnej z zajęć edukacyjnych.
Po wyjaśnieniu uczniom trzech wymienionych w przepisach powyższych kwestii do których jestem zobowiązana przepisami prawa, sprawdzam stopień zainteresowania uczniów tym co mówię i podaję komunikat: Czy są jakieś pytania do poruszanych tematów?
Jeśli są odpowiadam konkretnie.
Jeśli nie ma przechodzę do kolejnego etapu lekcji.
Zadanie domowe
Czas na kolejny komunikatu mobilizujący uczniów do konkretnych działań:
Zanim oddam głos każdemu z Was i poproszę o odpowiedź na pytanie: Z czym kojarzy się chemia. To jeszcze zapiszcie w zeszycie zadanie domowe.
1.Wykonaj swoją wizytówkę.
3. Kup podręcznik do chemii
2.Przynieś podpisane oświadczenie rodzica
To polecenie: wykonaj wizytówkę wymaga doprecyzowania.
Budowanie komunikacji podczas lekcji i wizytówki uczniów
Omów wygląd wizytówki. Pokaż im kartkę formatu A4. Złóż na trzy części wzdłuż długiego boku. Poproś, aby napisali na części środkowej swoje imię nazwisko. Wytłumacz uczniom, że masz w tym roku szkolnym na przykład 150 nowych uczniów i chciałabyś każdego z nich znać po imieniu nazwisku. Poproś, aby graficznie przedstawili z czym kojarzy i się im się chemia jako nauka. Daj taką możliwość uczniom, dla których chemia jest czarną magią, jest przedmiotem trudnym, nie do końca zrozumiałym, aby narysowali tylko obramowanie kształcie kwadratu i zostawili puste w środku.
W trakcie waszej wspólnej nauki będą mogli ten kwadrat czymś ciekawym uzupełnić. Powiedz im, że chemia jest nauką dla jednostek twórczych i że każdy z nich ma właśnie w ten sposób wyrazić się jako jedyna i niepowtarzalna osoba. Poinformuj ich, że ty również na kolejną lekcję przynieść wizytówkę, aby uczniowie zobaczyli z czym tobie nauczycielowi chemii kojarzy się chemia jako dziedzina nauki. Zapowiedź im, że będziesz z uwagą na kolejnej lekcji spoglądać na ich wizytówki widząc przez ich pryzmat jakimi są indywidualnościami jednostkami twórczymi na lekcjach chemii.
Aby zyskać na czasie zaproponuj uczniom wprowadzenie znaku graficznego dla zadania domowego i umieszczaniu go na marginesie zeszytu. Kiedy taka ikonka pojawiła się na marginesie w zeszycie to będzie oznaczało, że była lekcja z zadaniem domowym.
Przestrzegaj przepisów prawa
Nauczycielu, Zapewnij sobie potwierdzenie wykonania obowiązku wynikającego z zapisów prawa oświatowego.
Poproś uczniów o przekazanie rodzicom informacji dot. dostępności wymagań edukacyjnych niezbędnych do otrzymania przez ucznia poszczególnych śródrocznych i rocznych ocenach klasyfikacyjnych z zajęć edukacyjnych wynikających z realizowanego w klasie programu nauczania, sposobów sprawdzania osiągnięć edukacyjnych uczniów z chemii i warunków i trybu otrzymania wyższej niż przewidywana rocznej oceny klasyfikacyjnej z zajęć edukacyjnych.
Przy wyjściu z sali uczniowie odbierają gotowy wzorzec informacji dla rodziców.
Ustalasz jeszcze jedna zasadę dotyczącą kończenia lekcji następującym komunikatem:
Zanim oddam głos każdemu uczniowi ustalmy, że lekcje chemii kończymy równo z dzwonkiem po informacji od nauczyciela, że przekazał wszystko co przygotował na daną lekcje. Pakujecie się i wychodzicie z sali. Nie ma oficjalnego pożegnanie słowami do widzenia.
Taki sposób zakończenia lekcji wynika z praktyki, proszę sobie wyobrazić 30 uczniów co 45 minut wychodzących z sali, którym odpowiadasz do widzenia 30 razy. Po prostu spakowani spokojnie opuszczacie sale.
Kim są Twoi uczniowie?
Teraz głos mają uczniowie.
Oddaje głos kolejno uczniom tak jak siedzicie od pierwszej ławki. Proszę podać swoje imię i nazwisko, podać z której szkoły przybyliście i z czym kojarzy Ci się chemia.
Następnie słuchasz wypowiedzi uczniów.
Dodam jeszcze uwagę organizacyjną.
Dam przykład organizacji czasu pracy. Zanim oddasz głos uczniom podczas tej lekcji i każdy z nich będzie poproszony o krótką autoprezentację i wypowiedź z czym kojarzy mu się chemia poproś uczniów, aby sprawdzili, ile zostało czasu do końca lekcji, ten czas podzielili na liczbę uczniów odliczając jakieś 60 sekund na czasu na spakowanie się i poproś ucznia wybranego, aby czuwał nad przestrzeganiem przydzielonego czasu. I teraz ty słuchasz wypowiedzi uczniów prosisz. aby każdy uczeń powiedział swoje imię nazwisko oraz klasę oraz szkołę, z której przyszedł do liceum czy do technikum i powiedział jednym zdaniem a może tylko jednym słowem Z czym kojarzy mu się chemia.
Potem dziękujesz i informujesz o zakończeniu lekcji.
Komentarz do lekcji Jak budować komunikację podczas lekcji chemii
Pamiętaj cały czas podczas lekcji o celu strategicznym, który ustaliłaś na początku. Ta lekcja miała na celu zapoznanie z organizacją pracy lekcji chemii poprzez budowanie właściwej komunikacji międzyludzkiej opartej o wzajemny szacunek. Jako nauczyciel opowiadałaś o sobie. Potem uczniowie opowiadali o sobie. Każdy uczeń miał chwilę by się wypowiedzieć. Podkreślam słowo każdy.
W mojej praktyce zawodowej uważam za wartościową i bardzo ciekawą formą związaną z prezentacją uczniów jest praca w dwuosobowych grupach trwająca jedną minutę, w której uczniowie siedzący w danej ławce, poznali się wzajemnie prezentują się naprzemiennie jedna osoba z ławki prezentuje drugą osobę według takiego schematu:
Moją koleżanką z ławki jest ….(podaje imię i nazwisko na przykład): Ola Kowalska
Uczyła się w szkołę ……………
Chemia kojarzy się Oli z … (podajemy informacje jaką dowiedziała się od koleżanki).
Takie ćwiczenie dodatkowo integruje zespół klasowy.
Z mojej praktyki zawodowej ten sposób prowadzenia pierwszej lekcji w danym roku szkolnym sprawdził się doskonale. Dlatego opisałam go szczegółowo. Wśród zawodowych pamiątek leżą do dzisiaj ksera wizytówek uczniów z ich fantastycznymi pomysłami na przedstawienie odpowiedzi na pytanie z czym kojarzy mi się chemia. Ich pracy plastyczne przedstawiają między innymi wizerunek Marii Skłodowskiej Curie, humorystyczne hasła o chemii, rysunki doświadczeń.
Mam w swoich notatkach zapisane odpowiedzi uczniów na pytanie z czym kojarzy się chemia. Są to takie słowa
fajerwerki,
alkohol,
wulkan,
zapachy
egzamin gimnazjalny
zatrucia substancje są szkodliwe
benzyna itd.
Trzy błędy, których trzeba unikać
Na zakończenie mojego komentarza chciałabym podać błędy, których musisz unikać podczas organizacji takiej lekcji:
- Pośpiech (Kiedy jako dyrektor szkoły obserwowałam lekcje w ramach nadzoru pedagogicznego to najczęściej powtarzanym słowem było słowo szybko. Umieszczane we wszystkich możliwych zdaniach: Szybki podyktuję wam definicję. Szybko przepiszcie do zeszytów. Szybko przeczytajcie ten tekst. POŚPIECH JEST ZŁYM DORADCĄ. Trzeba tak przemyśleć lekcje i przygotować, aby nie było na niej widocznego pośpiechu. On naprawdę nie służy procesowi dydaktycznemu. Podziel zadania między siebie i uczniów, między pracę w domu, a pracę na lekcji.
- Brak konsekwencji ( Jeżeli przekazujesz jakieś polecenie do wykonania to sprawdź jego wykonanie. Jeśli sprawdzisz wykonanie polecenia nawet tylko u jednego ucznia to będzie dobry znak, że jesteś konsekwentna i słuchanie Twoich poleceń ma sens.
- Brak dobrej organizacji czasu pracy. Osobiście polecam osobom, które rozpoczynają wykonywanie zawodu nauczyciela wykonanie próby czasowej w domu przed przeprowadzeniem lekcji . Ile czasu zaplanować sobie na poszczególne części lekcji.
Czy udało się budować komunikację podczas lekcji
Jak uczniowie odbierali taką komunikację międzyludzką stosowaną przeze mnie na lekcjach chemii?
Przywołam opinie przewodniczącego Samorządu Uczniowskiego Liceum, w którym uczyłam chemii.
Opinia Samorządu Uczniowskiego Liceum Ogólnokształcącego na temat oceny pracy nauczyciela chemii pani magister Urszuli Mroczek-Gula.
„Panią Urszulę Mroczek-Gulę cechuje indywidualne podejście do ucznia. Nie jesteśmy w jej ocenie grupą młodzieży, którą trzeba tylko wyedukować i o niej zapomnieć. Według pani Urszuli uczeń to jednostka twórcza, która może i potrafi wiele zdziałać i się nauczyć. Dla nas uczniów takie zachowanie jest bardzo motywujące i zachęcające do pracy Podsumowując chciałbym podkreślić, że pani Urszula Mroczek-Gula to nauczyciel z powołania. Widać u niej chęć do pracy, działania i efektywnego przekazywania posiadanej wiedzy uczniom”.
Przewodniczący Samorządu Uczniowskiego LO w Krakowie
Wygląda na to, że było OK.
Prawda, którą każdy nauczyciel musi sobie przypominać, że każda lekcja jest inna, każda klasa jest inna. Nie ma dwóch tak samo przeprowadzonych lekcji. Nauczyciel musi mieć umiejętność dostosowywania swojego planu lekcji do aktualnej sytuacji. Warto mieć ze sobą przygotowany konspekt taki ogólny plan, który pomoże przeprowadzić lekcje oraz plan notatki, którą uczeń powinien zapisać w zeszycie podczas danej lekcji. Gotowy konspekt i notatkę z lekcji przygotowałam poniżej.
Udostępniam bezpłatnie materiały
KONSPEKT PIERWSZEJ LEKCJI CHEMII
NOTATKA Z LEKCJI DO ZESZYTU UCZNIA
WZORZEC DOKUMENTU DLA RODZICÓW W SPRAWIE WYMAGAŃ EDUKACYJNYCH
Jeśli chcesz otrzymać ,któryś z powyższych materiałów to skontaktuj się ze mną poprzez wiadomość na Messengerze lub poniższy formularz na edukacjanet.pl/kontakt
Zadanie dodatkowe z serii podziel się życzliwością:
Zamień zdanie na temat z czym kojarzy się chemia z osobą w klasie, z osobą, z którą jeszcze nie zamieniłeś zdania od początku roku szkolnego.
W erze królujących smartfonów to zadanie dodatkowe wcale nie jest takie łatwe.
Dokument dla rodziców musi być sprawdzony i uzupełniony zgodnie z aktualną sytuacją szkoły. Trzeba doprecyzować gdzie na stronie internetowej szkoły np. w jakiej zakładce są umieszczone te informacje. A może wykorzystać do tego typu informacji możliwości dziennika elektronicznego.
Jeśli interesuje Cię temat prowadzenia lekcji, ciekawych pomysłów na zajęcia edukacyjne z chemii, gotowych rozwiązań skontaktuj się ze mną lub napisz komentarzu.
Przeczytaj też: Czym jest edukacja wysokiej jakości?
W najbliższych dniach opublikowany będzie wpis: Trzy lekcje chemii, które ustawiają pracę dydaktyczną na cały rok.
Zapamiętaj: Nauczyciel w swojej pracy jest „sterem, żeglarzem, okrętem”. Podczas prowadzenia lekcji kieruj się swoją wiedzą i intuicją oraz doświadczeniem również tym życiowym. Musisz nie tylko przekazywać wiedzę podczas lekcji, ale przekonać uczniów o wartości tej wiedzy: posiadasz wiedzę podejmujesz lepsze decyzje. Dasz radę.
